haven

HENK DESSENS

Geboren: 1955 in Vlaardingen

Functie: directeur collecties bij het 

             Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam

Curriculum Vitae

Henk studeerde van 1973-1980 sociaaleconomische geschiedenis te Leiden en werkte van 1981-1991 bij het Maritiem Museum Prins Hendrik te Rotterdam. Vanaf 1991 tot heden werkte hij eerst als conservator, tegenwoordig als directeur collecties bij het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam.
Zeilen leerde Henk bij de Zeeverkennersgroep Sint Paulus te Leiden. Van 1978-1980 bracht hij een oude westlander onder zeil, vanaf 1982 de hagenaar Heiltje.
Enkele van zijn nevenfuncties e.d.: initiatiefnemer en een van de oprichters van de Stichting Historische Haven Leiden, lid van diverse schouwcommissies van museumhavens, adviseur van de Stichting Museumwerf Vreeswijk, lid Raad van Toezicht Visserijmuseum Vlaardingen, bestuurslid Ecomare/Maritiem-en Juttersmuseum/Oudheidkamer Texel, bestuurslid Werkspoormuseum.

BOEKEN

1991 -De Hazenbergmodellen: scheepsmodellen van twee Groninger binnenschippers vertellen het verhaal van de zeilende binnenvaart tussen 1880 en 1940

Hollandia Baarn ISBN: 90 6410 14 2

Inhoud: Een boek over de Collectie Hazenbergmodellen  in het Maritiem Museum Prins Hendrik te Rotterdam, met veel foto’s van Theo Kampa.

 

2007 - Nederlandse zeilende binnenvaart 1880-1950

De Alk ISBN: 978 90 6013 287 6 

Inhoud: Een bundeling van lezingen en artikelen van de auteur, over turfschippers en eigen-handelsvaart, steenschippers op de grote rivieren, wilde-vaartschippers, schipperij in het Groene Hart en scheepswerven en scheepmakerijen. 

 

 

2007 - Zeilschip Alida 1907-2007. De unieke geschiedenis van een Overijsselse leunder, De Walburg Pers 

ISBN 978 90 5730 491 0

Inhoud: Geschiedenis van een charterschip dat behoort tot een zeldzaam scheepstype en van  de schippersfamilies die ermee voeren.  

Co-producties

1988 – Scheepsrestauratie: met alle restauratietekeningen van de hasselteraak Annigje, met John Springer, Bart Vermeer, De Boer Maritiem Houten 

 

Inhoud: De geschiedenis en de restauratie van de hasselteraak Annigje door het Maritiem Museum Prins Hendrik in Rotterdam.  

1988 - ‘De kraak’ en ‘De Westlander’, in: F. Hin (red), Scheepstypologieën, 95-102 en 105-109, De Boer Maritiem Houten

Inhoud: Het boek beschrijft de belangrijkste typen van Nederlandse binnenvaartschepen van voor 1940.  

1989 - ‘Private initiative and the preservation of traditional craft in the Netherlands’, in: L.M. Akveld (ed), Proceedings Vith International Congress of Maritime Museums 47-51, ICMM ( Amsterdam )

Inhoud: Tekst van een lezing over het restaureren van varend erfgoed in Nederland met speciale aandacht voor de belemmeringen door de overheid.  

1990 - De scheepswerven ‘St. Joris’ en ‘De Naarstigheid’ van De Jong, Kortlandt en Anthony, 1817-1911, in: Rotterdams Jaarboekje 1990, 259-277

Inhoud: Geschiedenis van scheepswerven aan de Zalmhaven te Rotterdam, waar zeilschepen voor de grote vaart werden gebouwd.  

1991 - ‘De inventaris van de aak ‘Alles heeft een tijd’(1914), in: R. Reinders (red) Scheepsuitrusting en scheepsinventaris, 5e Glavimans symposium, Amsterdam

Inhoud: Het Maritiem Museum Prins Hendrik verwierf deze Zuid-Hollandse hevelaak (1914) inclusief  de originele inventaris.  

1992 - ‘Scheepsmodellen’, in: R. Prud’homme van Reine (red), Ter Navolging. Maritieme kunst en curiosa uit de Kweekschool voor de Zeevaart, 151-160, De Walburg Pers ISBN: 90 6011 820 0

Inhoud: De collectie van de Kweekschool voor de Zeevaart te Amsterdam is in 1991 overgedragen aan het Nederlands Scheepvaartmuseum. Het artikel van Dessens beschrijft de scheepsmodellen in deze collectie.  

1992 -‘The Netherlands ’, in: Hans Vandersmissen (ed), Common European Maritime Heritage Congress, 71-80

Inhoud: de congresbundel bevat alle lezingen van het eerste CEMHC, georganiseerd door het Nederlands Scheepvaartmuseum te Amsterdam. Het congres was het startschot  voor deze koepelorganisatie voor varend erfgoed in Europa.  

1993 - ‘Scheepsmeting van Nederlandse binnenschepen 1894- 1940’ , in: Reinder Reinders en André van Holk Scheepslading. Inleidingen gehouden tijdens het zesde Glavimans-symposium 79-88, Glavimans foundation (Groningen) ISBN: 90 367 0365 4

Inhoud: Beknopt overzicht van het meten van binnenvaartschepen, met uitleg over hoe het  archief van de Scheepsmetingsdienst te gebruiken bij onderzoek.  

1993 - Geschiedenis en restauratie van de haringlogger VL 92 Balder, met Floris Hin, De Walburg Pers 

ISBN: 90 6011 862 6

Inhoud: Gedetailleerde beschrijving van de restauratie van een zeillogger uit 1912, met veel foto’s en tekeningen, alsmede een beschrijving van de visserij met de vleet. Jaarboek 1993 van het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam.  

1995 - ‘European Inland Sailing Craft’ in: The merchant sailing ship 1650-1830, in: Robert Gardiner (ed), The Heyday of Sail, 105-123, Conway Maritime Press London ISBN: 085177 562 4

Inhoud: Bondig samenvattend overzicht van typen van zeilende en gejaagde binnenschepen in Europa van voor het stoom- en motortijdperk.  

1996 - Vinke & Co 1860-1985, met G.J. van Dijk, De Alk  ISBN: 90 6013 063 4

Inhoud: Geschiedenis van het oorspronkelijke bevrachtingkantoor Vinke & Co te Amsterdam, dat ook de N.V. Stoomvaart Maatschappij Oostzee, de N.V. Stoomboot Maatschappij Hilligersberg, de N.V. Houtvaart en de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van Walvisvaart oprichtte. Met schepenlijst.  

1996 - ‘Transport’, in: P. van Schaik (red), Turf uit Amstelveen, een verveningsgeschiedenis, 109-118, Vereniging Historisch Amstelveen, Amstelveense Historische Reeks no. 3 ISBN: 90 801745 4 48

Inhoud: Begeleidende publicatie bij een tentoonstelling over turfgraven en turftransport.  

1997 - ‘Watersport voor de smalle beurs’ en ‘Van klinknagel tot Picassokleedje’, in: Lucas Veeger, Jan van Zijverden (red), Verhalen van het water. Scheepvaart en mensen in de twintigste eeuw, 50-54 en 64-67, De Walburg Pers ISBN 90 6011 996 7

Inhoud: Twee bijdragen over resp. de opkomst van de  kanosport in Nederland en over een ‘scenic’ scheepsmodel van het s.s. Mark van de N.V. Houtvaart, het eerste Nederlandse koopvaardijschip dat in de Tweede Wereldoorlog verloren ging. Jaarboek 1997 van het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam.  

1998 – ‘Schepen in het klein. Geschiedenis en typologie van het Nederlandse scheepsmodel’, met Elisabeth Spits, De Walburg Pers ISBN: 90 5730 046 X

Inhoud: Overzicht van de vele soorten van scheepsmodellen en hun functies. Jaarboek 1998 van het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam.  

2002 - ‘Kleine vaartuigen deden meer dan alleen maar drijven’, in: Reinder Reinders (ed), Kleine houten vaartuigen. Inleidingen gehouden tijdens het achtste Glavimans symposion, 39-44, Glavimans foundation (Groningen)

Inhoud: Scheepmakerijen in het Groene Hart van Holland in de 19de en 20ste eeuw.  

2004 - De trekschuitdienst Leiden-Haarlem wordt geopend’ en ‘Politie pakt Volendamse kuilvissers aan’, in: Remmelt Daalder (red), Maritieme geschiedenis van Nederland, 47-49 en 137-139, De Walburg Pers 

ISBN: 90 5730 321 3

Inhoud: Twee bijdragen over resp.  trekvaarten en trekschuitdiensten in Nederland en de Zuiderzeevisserij voor 1934. Jaarboek 2004 van het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam.  

2004 - ‘Jongens waren we, maar aardige jongens’, in: Ingrid Appels (red), Scheepvaart in Leiden. De bewogen geschiedenis van de Leidse binnenvaart en de ontwikkeling van de historische haven, Stichting Historische Haven Leiden

Inhoud: Persoonlijke impressies van de auteur die de initiatiefnemer was van het oprichten van een museumhaven voor varend erfgoed in Leiden.  

2005 - ‘Samoreus’, in: Remmelt Daalder (red), Schepen van de Gouden Eeuw, 27-34, De Walburg Pers 

ISBN: 90 5730 373 6

Inhoud: Bijdrage over een type binnenvaartschip dat tot in de 19de eeuw in gebruik was in de Rijnvaart. Jaarboek 2005 van het Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam.  

2005 - ‘Stuurmanskunst in de Nederlandse zeilende binnenvaart, 1890-1940’ In: Koersvast. Vijf eeuwen navigatie op zee: een bundel opstellen aangeboden aan Willem Mörzer Bruyns bij zijn afscheid van het Nederlands Scheepvaartmuseum in 2005, 176-187, Aprilis  ISBN: 90 5994 108

Inhoud:  Het artikel beschrijft navigatie en schipperskunst op de  Zuiderzee en Zeeuwse stromen.  

Brochure

Met Irene Jacobs , Goud van Hout, Rotterdam 1991.

Inhoud: Begeleidende brochure bij de gelijknamige tentoonstelling over houten scheepsmodellen  in het Maritiem Museum Prins Hendrik te Rotterdam.  

Met Gera van Wijk, In Jugendstil gevat. De scheepsbouw verbeeld door Ir. E. van Konijnenburg. Rotterdam 1991

Inhoud: Begeleidende brochure bij de gelijknamige tentoonstelling in het Maritiem Museum Prins Hendrik te Rotterdam.

ARTIKELEN

In het verschiet:
Henk werkt momenteel aan een artikel over Piet Adriaan de Rover (1903-1970), schrijver van protestants-christelijke kinderboeken en streekromans, o.a. over de binnenvaart.

 

 

 

 

Westlanders in bedrijf. Een onderzoek naar schepen en schippers,

Deel 1: ‘Bakermat en afkomst’, in: Spiegel der Zeilvaart, 5e jaargang nr. 6, december 1981, 22-26

Deel 2: ‘De bouw van de ijzeren en stalen westlander’, in: Spiegel der Zeilvaart, 6e jaargang nr. 1, februari 1982, 24-27

Deel 3: ‘Vaargebied en lading (1)’, in: Spiegel der Zeilvaart, 6e jaargang nr. 2, maart 1982, 14-19

Deel 4: ‘Vaargebied en lading (2)’, in: Spiegel der Zeilvaart, 6e jaargang nr. 3, april 1982

Deel 5: ‘Werken met een westlander’, in: Spiegel der Zeilvaart, 6e jaargang nr. 5, juni 1982, 44-51

Deel 6: ‘Motorisering van de westlander’, in: Spiegel der Zeilvaart, 6e jaargang nr. 6, augustus 1982, 44-49

Inhoud: Serie artikelen over bouw en gebruik van een Zuid-Hollands scheepstype in de 19de en 20ste eeuw.

 ‘De kagenaar AM 6029 N’ in: Spiegel der Zeilvaart, 7e jaargang nr. 6, augustus 1983, 26-31

Inhoud: Verslag van een onderzoek naar de geschiedenis van een klein binnenvaartschip uit Zuid-Holland.  

‘Scheepvaart van Zoeterwoude. Beknopt overzicht van een verdwenen bedrijfstak,

Deel 1’ in: Suetan (Orgaan van de Stichting Oud-Zoeterwoude), 47e aflevering, februari 1983,  7-13

Deel 2’ in: Suetan (Orgaan van de Stichting Oud-Zoeterwoude), 48e aflevering, mei 1983

Inhoud: Begeleidende publicatie bij een expositie van de Stichting Oud-Zoeterwoude  

‘De laadroef. Roef-, dek- en paviljoenschepen’, in: Spiegel der Zeilvaart 8e jaargang  nr 9, 1984

Inhoud: met bronnenmateriaal o.a. afkomstig van de scheepswerf Gebr. Boot te Leiderdorp.  

Varen voor de boeren. Regionale scheepvaart in zuidelijk Rijnland,

Deel 1: ‘Polders, boeren, schepen’, in: Spiegel der Zeilvaart, 9e jaargang nr. 3, april 1985, 18-21

Deel 2: ‘De vletschouw’, in: Spiegel der Zeilvaart, 9e jaargang nr. 4, mei 1985, 6-9

Deel 3: ‘Polders, boeren, schepen’, in: Spiegel der Zeilvaart, 9e jaargang nr. 6, augustus 1985, 10-15

Deel 4: ‘Schipperen (1)’, in: Spiegel der Zeilvaart, 9e jaargang nr. 9, november 1985, 16-21

Deel 5: ‘Schipperen (2)’, in: Spiegel der Zeilvaart, 10e jaargang nr. 2, maart 1986, 34-37

Serie artikelen over de schipperij en scheepmakerij in het poldergebied tussen Leiden en Alphen aan den Rijn (Groene Hart) in de 19de en 20ste eeuw.

Vrachtschepen van de Nederlandse binnenvaart 1880- 1940’ , in: Tijdschrift voor Zeegeschiedenis, jaargang 7 nr. 2, oktober 1988, 151-161

Inhoud: beknopt overzicht van scheepstypen in een themanummer van het TvZG  

‘Schippersoorringetjes, catalogus bij de gelijkname tentoonstelling in het Maritiem Museum Prins Hendrik’. In: De Bokkepoot (orgaan van de Landelijke Vereniging tot Behoud van het Varend Bedrijfsvaartuig), maart 1989, nr. 78, 1-23

Inhoud: In het artikel wordt afgerekend met de mythe dat schippers ringetjes in de oren droegen als begrafenisverzekering.  

Scheepsmakerij-laswerf Westhof bestaat tweehonderd jaar’, in: Spiegel der Zeilvaart, 14e jaargang nr. 5, juni 1990, 8-11

Inhoud: Geschiedenis van een voormalige  traditionele scheepmakerij, nauw verbonden met het boerenbedrijf in het Groene Hart van Holland.  

Met A. Kaashoek-van den Brink, ‘Van turfbok tot lemsteraak, 200 jaar scheepswerf Stofberg, 1793-1993, in: Spiegel der Zeilvaart 17e jaargang no.7, september 1993, 1-40

Inhoud: Geschiedenis van de scheeps- en jachtwerf Stofberg, achtereenvolgens gevestigd in Mijdrecht, Leimuiden en Enkhuizen.  

‘Westlanders gebouwd door scheepswerf Gebrs. Boot te Leiderdorp’, in: Spiegel der Zeilvaart 17de jaargang no.8 oktober 1993, 12-20

Inhoud: Overzicht m.b.v. bestekken en bouwtekeningen, die zich bevinden in het Maritiem Museum Rotterdam.  

‘Het zeilschip Heiltje 1895-1995

Deel 1’ in: Spiegel der Zeilvaart 19de jaargang no. 4, 1995.

Deel 2’ in: Spiegel der Zeilvaart 19de jaargang no. 5, 1995.

Inhoud: Beschrijving van de geschiedenis van een hagenaar en de schippersfamilie Hendriks uit Dodewaard. Het betreft het schip  van de auteur.  

Een levensbeschrijving van een Drent, herinneringen van Dirk Naber, turfschipper uit Hoogeveen’.

Aflevering 1 in: De Bokkepoot, maart 2003, nr.158, 14-19.

Aflevering 2, in: De Bokkepoot, juli 2003, nr. 159, 14-19.

Aflevering 3, in: De Bokkepoot, september 2003, nr. 160, 14-18.

Aflevering 4, in: De Bokkepoot, december 2003, nr. 161, 14-18.

Aflevering 5, in: De Bokkepoot, maart 2004, nr. 163, 16-22.

Aflevering 6, in: De Bokkepoot, juni 2004, nr. 164, 16-22.

Aflevering 7, in: De Bokkepoot, september 2004, nr. 165, 16-20.

Inhoud: publicatie van de handgeschreven memoires van een zeilschipper uit Hoogeveen die de overgang meemaakt van de eigenhandelsvaart naar de wilde vaart.  

‘Veiligheid voor alles? Varend erfgoed tussen wal en schip’ in: Monumenten, 29ste jaargang, nr. 1-2, januari-februari 2008, 28-31.

Inhoud: Kritisch artikel over de invoering van de  nieuwe Binnenvaartwet 2007 en de gevolgen voor het varend erfgoed.