Dirk Huizinga

Scheepsbouw in Stavoren 1846 - 1920

isbn:
uitgever: In eigen beheer.  
jaartal: 2008
druk:  
 
189 pag., hardcover, geïllustreerd, € 44,94. Er is ook een goedkope paperbackversie in zwart/wit te verkrijgen onder de titel: De scheepsbouw in Stavoren 1846 – 1920, ca. € 12,50. Bestel: www.dirk-advies.com
www.dirkhuizinga.com 

In 1918 kocht Auke van der Werff in Stavoren de jollenwerf van Strikwerda en begon er een scheepswerf voor ijzeren binnenschepen. De werf tegenover het station in Stavoren is dus niet door Van der Werff opgericht. Ze bestond reeds. Het was de bekende Staverse jollenwerf van Roosjen en Strikwerda.

In dit boek wordt de geschiedenis van de scheepsbouw in Stavoren beschreven vanaf het moment dat in 1846 een nieuwe werf binnen de sluis werd opgericht (nadat in de Franse Tijd de laatste werf ter ziele was gegaan) tot het begin van de jaren twintig, toen Auke van der Werff de bouw van houten vissersjollen en sloepjes beëindigde en overstapte op ijzerbouw.

Dit boek met vele bijzondere illustraties en geheel nieuw fotomateriaal heb ik mede kunnen maken dankzij de bijzondere informatie die Jan Visser (en zijn echtgenote Ruurdtje Visser-de Groot) uit Stavoren mij beschikbaar stelden. Jan is al veertig jaren actief bezig met de geschiedenis van de visserij etc. op de Zuiderzee in het algemeen en de geschiedenis van Stavoren in het bijzonder. Ook heeft hij tal van gesprekken uit het verleden met vissers uit Stavoren vastgelegd. Gesprekken met mensen die zich de geschiedenis van eind 1800 tot zo rond 1930 nog goed konden herinneren.

Ruurdtje Visser heeft vooral genealogische gegevens en informatie uit het bevolkingsregister van Stavoren beschikbaar gesteld, naast enig uniek fotomateriaal. Die documentatie is gebruikt voor dit boek, waarmee het een uniek document is geworden over de scheepsbouw en visserij in de periode 1846 - ca. 1920 in Stavoren. Het is tevens het eerste systematische werk over de geschiedenis van de bouw en het gebruik van Staverse jollen vanaf de plek waar de Staverse jol als scheepstype is ontstaan.

recensie

Elly Meijn

In het woord Vooraf staat vermeld: De scheepsbouw is na de legendarische welvaart van het middeleeuwse Hanzestadje aan de Zuiderzee en de redelijke welvarende periode tot de 17e eeuw uiteindelijk uit Stavoren verdwenen. In de tweede helft van de 19e eeuw ontstaat er dankzij het succes van de zeilende visserij op de Zuiderzee weer enige bedrijvigheid. Het boek begint dus in 1846. De scheepsbouw in Stavoren wordt tot ongeveer 1920 beschreven, het moment waarop de ´íjzertijd´ aanbrak. Dirk Huizinga zorgt voor de grote lijn van het verhaal en Jan Visser heeft de gedetailleerde informatie bij de diverse gebeurtenissen geleverd. In de afgelopen veertig jaar voerde hij vele gesprekken met oud-inwoners en oud-vissers van Stavoren die in het begin van boek bij u worden geïntroduceerd. In de 19e eeuw is het inwonersaantal van Stavoren teruggelopen tot ongeveer 500. Het stadje bestaat uit niet meer dan een rijtje schamele huisjes. In 1815 wordt de laatste werf door een oud-scheepstimmerbaas gekocht: ´voor de sloop´. Pas in 1846 begint de scheepsbouwmeester A.H. Veldstra weer een werf en bouwt daar het kofschip De Stad Stavoren. Het begin van een nieuwe scheepsbouwtraditie? De werf blijft wel bestaan maar de eigenaren en werfbazen wisselen elkaar af. Ze bouwen er kleine, houten vissersschepen. De schrijvers nemen u mee langs alle gebeurtenissen op de werf, rond de werf en de families die erbij betrokken zijn en dat alles wordt aangevuld met vele oude afbeeldingen. Het oude Stavoren komt prachtig in beeld. Ook wordt er aandacht besteed aan hoe de vissersschepen, de Staverse jollen en sloepen werden gebruikt en onder welke omstandigheden. Hoe was de vorm (lijnenplan) en het tuig (zeilplan) van de Staverse jol? Hoe werd de jol gebouwd? Over de Staverse sloep is veel minder bekend. Hoewel er meer werven zijn geweest in Stavoren, gaat dit boek dus meer over de werf die in 1918 overgenomen werd door Auke van der Werff. Scheepswerf Volharding kwam tot bloei: de eerste ijzeren beurtscheepjes werden afgeleverd en na de aanleg van een elektrische dwarshelling was de werf ook geschikt voor reparatie en onderhoud van grotere stalen binnenschepen. En, de werf bestaat nog steeds.

Terug naar overzicht boeken van deze schrijver